hanoicomputerservices
Kết quả 1 đến 1 của 1

Chủ đề: Cảm giác trong bóng bàn (P6)

  1. #1
    Thành viên tích cực
    Ngày tham gia
    Jan 2014
    Bài viết
    109

    Cảm giác trong bóng bàn (P6)

    II. Cảm giác lưới và bàn

    Đây là một loại cảm giác khác mà ít ai nói tới, nhưng cũng cực kỳ quan trọng. Bởi vì có những ngày ta sẽ thấy cái lưới “hơi cao” hoặc bàn “hơi ngắn”, vì cứ đánh chạm lưới hoài hoặc chỉ xém bôn bàn. Chỉ cần vài cú hư xui thôi là tự nhiên trận ấy xem như đi đứt vì đã mất hẳn tự tin, không dám đánh khó nữa (những quả khó thường là sát lưới và sát cạnh bàn).

    Canh được cái lưới và bàn là điều kiện quan trọng nhất để đánh một cú giật sát thủ. Nói “giật mạnh” thì ai chả làm được, mạnh tới lủng lưới hoặc qua tới bàn phía sau, nhưng để đánh vào bàn thì phải “hãm lực lại”. Dân ta trước nay chỉ nhờ “lấy cần cù bù thông minh” tập càng nhiều thì sẽ càng đánh chính xác, điều ấy có căn cứ, nhưng tập nhiều như thế nào? Tập đánh cho mạnh, cho xoáy trước rồi mới đánh cho chính xác; hay là tập đánh tốt rồi thì đổi vũ khí để mạnh hơn? Hồi đó em được học rằng đánh càng nhiều xoáy thì càng dễ vào bàn, mà đánh nhiều lực quá bóng sẽ đi thẳng trôi ra ngoài hoặc vướng lưới. Kết quả hiển nhiên rằng em phải đánh nhiều xoáy mà ít lực lại, với cây vợt carbon thì đồng nghĩa là phải đánh chỉ chạm vào mút chứ không dám để bóng ăn vào vợt. Khi tập giật mà nghe cái “sựt” thì biết là chỉ ăn vào mút nhiều xoáy lắm, mà nghe tiếng “chát” thì khỏi nhìn cũng biết ra ngoài.Vậy thì tập bao lâu để có thể vừa đánh mạnh, xoáy mà chính xác? Em xin nhường câu trả lời cho các bác trong đội tuyển.

    Thời nay Mc Donal và KFC đã bán đầy khắp SG, bọn Tàu mới 15-16 tuổi đã làm TG khiếp sợ, bọn Tây cũng lắm tài năng chừng tuổi ấy đã đánh rất chuyên nghiệp, vậy thời gian tập của các vdv Ta là bao nhiêu để thuần hóa cốt Sadius? Chỉ vì thích mì ăn liền, thấy các nhóc 12-13 tuổi cầm vợt khủng đánh hạ những đứa còn non khác, nên cho chúng giữ cây vợt ấy tập hoài cho tới lớn, kết quả là chẳng còn lứa nào “chín” cả, vì đã hái non mất rồi. Nghĩa là chúng Ta tập đánh nhanh và xoáy trước rồi mới tập độ chính xác và chiến thuật sau, thế thì ngược hẳn với Tây và Tàu.

    Bọn Tây tập bóng theo cách rất nhàm chán: Độ chính xác được ưu tiên hàng đầu khi đứa nhóc chưa biết gì về xoáy hết (nghĩa là không cần xoáy chúng vẫn đánh chính xác). Từ cái bước đầu đánh đúng điểm rơi, chúng đã học chiến thuật rồi, kèm theo đó là các bước di chuyển và độ nhạy trong phán đoán bóng (cảm giác bóng). Ngay từ khi chưa đánh mạnh, chưa có xoáy, thì chúng đã có cảm nhận lưới và bàn rất tốt rồi. Các bài tập lúc này là đánh cạnh bàn, đánh góc bàn, đánh ngắn dài, lốp bổng hay đánh nhẹ,…cho tới khi sự cần thiết của tốc độ nãy sinh thì chúng mới được học cách phát lực – tập đánh bạt vào bóng trước khi biết giật. Khi chúng hiểu ra rằng đánh mạnh dễ ra ngoài thì ông coach mới dạy rằng đánh mạnh cần có xoáy tới để áp dụng lực manus làm bóng cắm xuống an toàn hơn – lúc này chúng mới biết giật, nhưng động tác giật này lấy căn bản từ cú bạt bóng nên vừa mạnh vừa xoáy. Khác hoàn toàn với cách dạy của Ta: áp dụng xoáy ngay từ ngày đầu tiên cầm vợt.

    Bọn Tàu tập bb có bài bản và “đường lối” hơn: chúng có động tác căn bản ngay từ đầu (còn bọn Tây mãi gần sau chót mới hình thành động tác) nhưng không cần quan tâm đến xoáy. Chúng tập đánh sao cho chính xác và mạnh trước đã, chiến thuật cũng đơn giãn chỉ dựa vào vài cú đánh rồi từ từ mở rộng ra khi chúng có thêm kỹ thuật, thường thì bọn chúng sẽ không tập “chiến” khi còn quá non (khác với bọn Tây chưa có gì đã biết đánh nhau).

    Nhìn các video clip bọn con nít Tàu đánh multiball thấy chúng chả có động tác “ma sát bóng” như con nít dân Ta – chỉ phang vào bóng, thằng nào đánh hụt hoặc ra ngoài hay vào lưới là bị đánh đòn nên chúng rất chuyên tâm vào cảm giác bóng. Bọn Tây rất bất bình khi thấy những cảnh con nít Tàu tập bóng bàn khổ sai mà còn có mấy thằng bụng bự cầm roi đứng phía sau. Với cái nhìn của em thì đó là cách tập áp lực cực kỳ hay, ngay từ ngày đầu biết trái bóng đã có cảm giác áp lực trong thi đấu. Khi ra đấu trận đỉnh cao mà đánh sai một quả còn đau hơn là ăn đòn mười roi. Vì có cái roi nên tâm trí bọn nhóc chỉ để vào quả bóng, cái lưới và bàn, cảm giác chỉ tập trung vào một chổ và luôn phải tự xét lại sau mỗi cú đánh hư. Không như dân Ta đánh hư tại vợt, bọn Tàu được cho cây vợt đúng ngay từ đầu, nên mọi lỗi lầm đều có nguyên nhân; các hlv sẽ đứng sau mà quan sát để chỉnh sửa kịp thời (chứ không như ta tập 1 thầy 1 trò chỉ có nói miệng). Vì đánh thẳng nên rất dễ chỉnh bóng, chưa có xoáy xen vào nên động tác còn rất đơn giãn dễ điều chỉnh, cứ thế từng bước chúng đánh cho mạnh hơn, rồi thêm xoáy nhiều hơn khi các nền móng đã vững. Chính vì thế mà thời gian tập được rút ngắn rất nhiều, vẫn lấy độ chính xác và cảm giác làm điều kiện tiên quyết chứ không cần xoáy và lực trước như dân Ta.

    Khi đánh bóng bàn, đối thủ đầu tiên của ta là cái lưới, thứ hai là cái chu vi bàn - phải thắng hai cái đó đã rồi mới tính tới đối phương. Lưới và bàn là trở ngại cho cả hai bên nhưng lại là vật vô tri cố định, độ cao của lưới và chiều dài bàn theo tiêu chuẩn của ITTF giống nhau ở mọi nơi. Tuy là đối thủ nhưng ta có thể tập làm quen với chúng, để không phải cùng lúc đối đầu với người và vật.

    Các vdv thời bác Z. Primorac có vẻ như không có thù oán gì cái lưới nên đánh bóng rất cao nhiểu xuống (Primorac chơi cây Off- chứ không phải là cây Off+ carbon nhé), xem các video thời bóng nhỏ thấy cái lưới có như không vì bóng qua lại cao hơn cả thước. Có lẽ vì đánh quá an toàn nên các bác Tây thời ấy chịu chết với cú chặn bóng khó đoán của J. Waldner chơi bóng thấp mà thẳng hơn.

    Từ thời Waldner trở đi (nghĩa là đồng thời với Ma Wenge) thì cái lưới mới phát huy tác dụng, với các rơ bóng thẳng của vợt gai công và thìa vuông cứng thì độ cao của lưới và chiều kích của bàn mới thực sự quan trọng. Đi cùng với lối chơi ôm bàn thì chuyện tính toán điểm rơi và độ thẳng của cú đánh trở nên thực sự quan trọng, vì đó là vũ khí quyết định để ghi bàn. Dù thể hình nhỏ, đòn tay ngắn và yếu hơn nhưng những cú đánh của dân Châu Á có vẻ nhanh và luôn chiếm ưu thế cho tới ngày nay.

    Điều bí mật trở nên quá đơn giãn khi ta đưa mọi thứ về hình vẽ: vì bóng của rơ Châu Á đi gần như thẳng tới đích, lại đánh gần lưới, nên quãng đường từ vợt tới bàn được rút ngắn lại chỉ bằng một nửa độ dài đường bóng giật cầu vồng của rơ Âu. Nếu chỉ cần bằng vận tốc thôi thì cũng lợi thế lắm rồi (nhưng thực tế thì vận tốc cũng cao hơn vì ít xoáy, độ vọt thứ cấp lớn vì từ vợt và đích đến quá gần) nên dù thể lực mạnh và vợt cộng lực khủng, dù có keo tăng lực các chú Tây vẫn như chậm hơn một nhịp (vì bóng tới nhanh hơn gấp đôi). Thấy rõ lợi thế này nên dần dà bóng bàn thiên về những đường bóng thẳng hơn là những cầu vồng hoa mĩ. Nhưng điều khó là cái lưới và bàn không ủng hộ kiểu quỹ đạo thẳng này, những vdv chơi rơ low-throw trở thành vua phá lưới hoặc đánh ra ngoài khá nhiều. Từ ấy, giai đoạn tập luyện chuyển sang đối diện với lưới và bàn trước khi gặp đối thủ.

    Có lẽ khi các bác đọc những điều này sẽ bảo rằng em nói nhãm, nhất là các bác từng học căn bản từ những lò đào tạo có tiếng, hoặc các lớp "năng khiếu" được sự bảo trợ của Quận hay TP. Dạo ấy em cũng được dạy là "đánh đúng kỹ thuật thì tất nhiên bóng sẽ có xoáy lên cao qua lưới rồi cắm xuống bàn".

    Theo nguyên lý ấy thì kỹ thuật là quan trọng nhất, đi học bóng bàn là đi học kỹ thuật đánh chứ học cái gì khác? Chẳng lẽ phải học rằng cái lưới cao bao nhiêu, bàn dài bao nhiêu - điều đó với các "thầy" không quan trọng. Cái cần phải làm là đánh một quả bóng đi có xoáy thì tự nhiên mọi sự sẽ được giãi quyết ổn thõa, không cần théc méc gì nữa, tập lâu dần thì sẽ đánh "quả nào như quả nấy" hoặc "mười quả như một". Hóa ra cao thủ của ta chỉ có vài cú thôi, vì lúc tập chỉ đánh đúng một kiểu và một đường bóng - nhìn lúc tập thì thấy ham lắm, đánh cực đều, nhưng ra thi đấu thì chẳng thấy có quả nào coi cho được. Ở đây chúng ta thấy sự khác biệt trên nhận thức: cái triết lý tập luyện của Ta là làm sao đánh cho đều, bất cứ bóng tới khác nhau đều được hóa giải trả lại bằng một cú - "mười quả như một".

    Trong khi ở ngoài nước thì người ta quan niệm ngược lại: cũng là đánh vào bàn hết nhưng mà "một cú như mười", nghĩa là thấy đánh thì không có gì khác biệt nhưng quả nào cũng có cái khác nhau, dù bóng tới giống y chang (tập với máy) hay khác nhau (đối luyện tự do). Sự áp đặt trong kỹ thuật và cách huấn luyện cho thấy rõ cách giáo dục của Ta có vấn đề lớn, cũng là đào tạo ra những cỗ máy đánh bóng bàn (giống như Tàu) nhưng máy của người ta cực kỳ hiện đại và thông minh, làm được đủ trò. Còn máy của ta thì chỉ ì ạch có vài chức năng, nếu bị kẹt làm không được thì coi như vứt. Bọn Tây quan niệm rằng họ dạy ra một nghệ sỹ chơi bóng bàn, nên cách đào tạo cho phép rất nhiều sáng tạo. Toàn bộ nền bóng bàn của Tàu chỉ phát triển nhờ đi học lén của Tây, chứ chúng không tự tạo ra gì hết, cũng vì đường lối áp đặt bóp chết ý tưởng sáng tạo.

    Quay lại cái "kỹ thuật chuẩn" mà mấy hlv ở VN cứ bắt học trò tập mỗi ngày, thực ra nó đã "chuẩn" hay chưa, và ở chổ nào, dựa vào đâu,...mà dám khẳng định rằng tập theo đó sẽ đánh "chuẩn" - ở đây em chỉ nói trong tập luyện, với cái lưới và bàn. Thời nay vẫn còn rất nhiều thầy dạy đệ tử là phải đánh bóng với góc chừng bao nhiêu, nghiêng vợt thế này, bắt đầu mở vợt rồi sau đó lên đầu thì úp xuống,...(toàn những thứ "chết" hoàn toàn chẳng có yếu tố "động" nào).

    Em cũng nhận được nhiều câu hỏi từ những đệ tử của các vị ấy, rằng nên đánh góc bao nhiêu, tiếp xúc ở đâu,...(vì chúng mê mấy cú giật sát thủ loop-drive của em) thực sự em không biết trả lời thế nào. Bọn Tàu có tầng tầng lớp lớp cao thủ làm hlv, nên chúng có tư cách để nói thế nào là "chuẩn", dựa vào rất nhiều yếu tố và lý do khác nhau. Em không có khả năng để tạo ra chuẩn mực, em chỉ có thể nói "thấy cái lưới và bàn không, đánh sao cho cao hơn lưới mà vào bàn". Còn nếu vẫn bị hỏi động tác thế nào cho đúng thì em sẽ móc mấy cái clip chiếu chậm ra, ngay cả động tác của em đánh cũng không chắc là đúng. Khi chọn được một động tác thích hợp rồi thì cứ copy theo, sau đó cái chúng cần làm là thắng được lưới và bàn trước đã - đó là giai đoạn tập luyện nhàm chán nhất nhưng em vẫn chừa chổ cho khả năng và tài năng của từng đứa: muốn đánh thế nào cũng được.

    Yếu tố con người mới là gốc, kỹ thuật chỉ là cái ngọn, phải thay đổi theo từng người khác nhau: cao-thấp, mập-ốm, nam-nữ, già-trẻ, thận tay trái-phải,...đó là chưa kể vũ khí khác nhau hoặc sau này đổi bóng khác nhau (bóng đã từng đổi một lần nhưng kỹ thuật của Ta vẫn chưa hề đổi). Vậy cái gì là điểm tựa khi mọi biến số thay đổi: chính là cái lưới và bàn, từ khi em học bóng bàn tới giờ thì lưới và bàn chưa hề đổi kích thước. Cảm giác được cái lưới và chiều dài rộng của bàn để đánh vào cho chính xác và mạnh - theo em - là chuẩn mực cho mọi căn bản khác.

    1. Cảm giác độ cao lưới

    Nhiều người có thói quen trước khi đánh thì tới đo chiều cao cái lưới bằng cách dùng vợt để thẳng đứng mà đo. Đây là một thói quen rất có lợi cho cảm giác độ cao lưới, dù rằng đo như thế là...sai bét! Mặt vợt tiêu chuẩn của BTY cao 157x150-158x151mm từ đầu cho tới rìa ngang mút, nhưng độ cao của lưới chỉ có 152.5mm mà thôi (đúng ra là nên để ngang vợt mà đo, cộng rìa vợt nữa là đủ).

    Độ cao của lưới cũng làm chuẩn để bắt quả giao bóng tung thấp: phải tung cao hơn 160mm, bóng để trên tay cao hơn mặt bàn, vì thế nếu tung thấp hơn lưới thì cầm chắc là phạm lổi. Mặc dù đây là kiến thức căn bản nhưng khi tập luyện hoặc thi đấu rất ít ai nhớ rằng lưới cao bằng vợt. Mặc dù mới nghe qua thì phù phiếm nhưng rất quan trọng trong các pha bóng ngắn trên bàn, khi lưới là vật chắn phòng thủ cho cả hai bên. Bắt ngắn cũng có 2 kỹ thuật khác nhau: đánh sớm và đánh trễ, xu hướng hiện nay là đánh sớm khi bóng vừa nảy lên vì có rất nhiều lợi điểm, bù lại buộc phải có một cảm giác bóng cực tốt cộng với độ quen lưới thì mới có thể đánh những quả ngắn đột biến khó đoán này (khó đoán vì nó kết hợp với cú đẩy dài và flick, tất cả đều đánh sớm và cần cảm giác lưới).

    Nếu để mất cảm giác lưới thì chúng ta có thêm một trợ thủ vô tri đứng về phía đối phương, lo đối phó với hắn thì bóng lại trở nên quá dễ. Thay vào cái cảm giác sợ lưới thì chúng ta có thể chen vào một tâm lý khác: đánh bóng cao hơn cây vợt của mình, cũng y chang nhau thôi nhưng giúp tăng tự tin.

    Cái lưới không hề công bằng với cả hai bên, thường thì do cấu tạo một bên sẽ bị dội bóng, còn bên kia dễ leo lưới hơn. Nó cũng thiên vị rơ phòng thủ và ghét rơ tấn công, nhất là rơ đánh thẳng và đánh sớm. Bọn Tàu phải tập multiball rất nhiều, không hẳn là cho kỹ thuật, mà là để "đánh qua lưới" - rơ bóng low-throw rất cần cảm giác này. Trong khi các bài tập của rơ Tây chú trọng bóng sống hơn là cần ông thầy feed bóng. Đối với các chú thích giật cầu vồng thì cái lưới dường như không tồn tại, rơ lốp bóng hoặc đở xa chỉ canh góc bàn mà thôi, còn rơ cắt như họ Joo thì có cả một phòng thờ thần lưới, hương khói linh thiêng như thờ tổ tiên. "Nếu cái lưới thấp hơn một chút" thì em dám đánh mạnh gấp đôi, vì vừa có thể đánh sớm và đánh thẳng.

    Em nghĩ ITTF muốn bọn Tây thắng thì không có gì khó, cứ nâng lưới lên - và đây là chổ nhột của bọn Tàu, họ dọa sẽ nghỉ chơi bóng bàn nếu ITTF nâng lưới. Bên Mỹ vẫn có một hội rất mạnh chơi "hard bat" đánh gai không lót với lưới cao 20mm, tuy bọn Tàu rất giỏi đánh gai nhưng không chen chân vào được - thế mới thấy chiều cao lưới quan trọng thế nào. Cá nhân em khi tập luyện và huấn luyện thường nâng lưới cao hơn khoảng 1cm để ra thi đấu có cảm giác tự tin khi tấn công. Cảm giác lưới cũng rất quan trọng trong giao bóng. Có hai kiểu giao khác nhau: bóng qua lưới khi đang lên và khi đang đi xuống, kiểu sau khó đoán và hiệu quả hơn vì bóng nãy thấp hơn lưới lại ngừng trong bàn - kiểu nào cũng dễ vướng lưới.

    Có hai cách đánh chủ động tấn công xoáy tới trong bóng bàn, đó là giật "xung" và giật "moi". Giật xung là đánh bóng có xung lực tới lớn, đánh bóng sớm khi còn đang cao, đi nhanh và thẳng; giật moi là đánh cầu vồng cao nhiều xoáy nhưng chậm hơn (dù chơi bất cứ combo nào thì cú giật moi căn bản vẫn là chậm hơn), có thể đánh trễ khi bóng đã xuống thấp.

    Em gom luôn cú đánh của gai công vào nhóm giật xung, do tính chất đi thẳng của bóng. Cú đánh của CNT xài mút Tàu cũng nằm trong nhóm giật xung vì bóng đi khá thẳng rồi mới cắm xuống. Sự phân biệt hai kiểu giật này càng rõ rệt vào thời xa xưa, khi bóng xoáy chìm phải ngửa vợt ra moi lên. Thời nay với sự phát triển của vũ khí và kỹ thuật, hai động tác này trở nên nhập nhằng khó phân biệt, cùng một động tác vào bóng như nhau nhưng có thể đánh rất mạnh thành giật xung - dù là bóng xoáy chìm - mà cũng có thể đánh nhẹ thành giật moi - dù là với bóng nhanh xoáy tới. Nếu chơi kiểu vũ khí và rơ này thì có cách đơn giãn nhất - mà cũng dỡ nhất - là nếu bóng thấp quá hoặc sợ vướng lưới thì chỉ cần giãm lực lại vào kéo tay lên nhiều hơn sau khi đánh vào bóng. Với rơ cũ xài cốt nãy mút nãy thì hoàn toàn không thể xài cách ấy, vì bóng có thể qua lưới nhưng sẽ dư lực mà ra khỏi bàn luôn.

    Cú đánh "giật xung" của rơ VN thuộc loại low-throw nhưng không được như rơ gai công có thể đánh hết nhiều loại xoáy mà bóng qua một kiểu, rơ giật xung của VN phải điều chỉnh rất nhiều mới đối phó được với các loại xoáy khác nhau. Ngày xưa khi xài Bryce có cái hay là bề mặt mút này khá láng không bị ăn xoáy, nếu dùng lực nhiều có thể đánh "chết" xoáy bóng đi thẳng rất low-throw.

    Theo phong trào thì dân ta đổi mút "cho hợp thời trang" nhưng vẫn giữ cái cốt cách thuần An-nam-mít ấy - cũng như anh thất học mặc bộ áo vest mà thôi - nên rất lúng túng khi đánh với những rơ kiểm soát biến hóa xoáy giỏi. Nghĩa là khi cái cốt quá nãy mà kết hợp với loại mút quá nhạy với xoáy thì độ biến thiên của cú đánh cực lớn, lúc này thì không những là khó canh lưới mà ngay cả cái bàn cũng trở nên quá nhỏ. Nếu ép vợt giật moi thì sẽ qua lưới nhưng bóng sẽ đi hiền, không đủ xoáy lại nãy cao ngay tầm sát thủ của đối thủ - vốn không hề sợ cú giật moi.

    Dân lý thuyết trên mytt nói rất nhiều về độ throw của bóng, đa số đồng ý chia ra hai phía cho dễ phân biệt: low và high. Nghĩa là cùng một góc độ đánh nhưng các phối hợp sẽ cho góc bắn tới của bóng khác nhau, có cây đánh bóng lên rất cao (hi-throw), có cây ngửa vợt mà vẫn cho bóng thẳng tới (low-throw). Đó là dựa trên quan sát chung, tuy nhiên có những cây vợt cho cảm giác "bén" tức là đánh đâu đi đó, có thể gom vào dạng "giữa chừng" (mid-throw).

    Bỏ qua loại Hi-throw vì thường là cao hơn lưới, loại Low và Mid có một tính chất rất hay là nếu đánh thẳng vào bóng thì đi khá chính xác. Lợi dụng tính chất này ta có thể tập luyện với chiều cao của lưới rất hiệu quả, nhất là rơ đánh ôm bàn. Lâu rồi có xem cái video quảng cáo của Stiga, có đoạn Xu Xin thảy trái bóng đang chạy trên bàn rồi bắn bóng trúng chóc, quá nể cho độ chính xác của ku này nên em cũng...thử. Cầm rổ bóng em cũng thử bắn một hồi (bằng kỹ thuật feed bóng của coach), cả với Bh và Fh, thì thấy quá dễ chứ không khó như mọi người vẫn nghĩ.

    Em còn nhận thấy những cây vợt "cứng" bắn chính xác hơn loại mỏng mềm, và mút Tàu bắn bóng chuẩn nhất. Rồi có một dạo em phải tập cho đệ tử cách đối phó với bóng leo lưới, thế là em áp dụng kiểu bắn chính xác ấy để nhắm vào đường trắng của lưới, kết quả thành công khó ngờ: xác suất trúng lưới leo qua rất cao.

    Kết hợp hai quan sát ấy em rút ra một nhận xét: tại sao phải đánh cầu vồng khi mà cú đánh thẳng lại chính xác và uy lực hơn (vì đường thẳng luôn ngắn nhất nên bóng đi nhanh tới đích nhất, lại không nảy lên cao). Hơn nửa, khi đánh thẳng vào bóng (giống như bạt rồi kéo tay tạo xoáy) thì rất dễ canh độ cao lưới, nhất là khi tập nhiều bóng. Thế là em tìm ra đặc trưng của cú giật Fh mà tụi CNT đang xài: bóng đi thẳng thấp qua lưới (low-throw) nhưng sau khi qua khỏi lưới lại cong cắm xuống (hi-throw), rồi lại nãy lên không nhiều (low-throw). Cú giật này có cái hay là tốc độ rất cao (do đánh thẳng truyền lực trực tiếp vào bóng, bóng đi thẳng nên tới sớm) nhưng lại an toàn vì có xoáy cắm xuống nên đi ngắn không dư ra ngoài (chứ không phải như gai ít xoáy thiếu độ cắm) và khó đở - một phần do nhanh và đột biến, nhưng nếu ngay tay cũng khó vì bóng nãy lên không cao. Nhờ tập nhiều nên bọn CNT hình dung ra một cái "cửa sổ" vô hình nằm trên lưới một chút, chúng luôn đánh bóng lọt qua cái cửa sổ ấy, không cao mà cũng không thấp hơn.

    Để tạo ra cái cửa sổ trên lưới ấy thì có một ông coach già bên Úc chế ra hai cây gắn kẹp vào bàn với hai cọng dây căng ngang lưới. Những đứa chơi kỹ thuật tốt rồi sẽ phải qua cái bài kiểm tra ấy, nghĩa là phải đánh bóng vừa an toàn vừa hiệu quả. Lằn dây dưới cách lưới chừng 1-2cm, cửa sổ cao chừng 2 tấc thôi, phía trên là 1 tấm lưới nhỏ. Với cái công cụ tự chế này ông ta đã đào tạo ra khá nhiều cao thủ trong thời xài speed glue, tạo ra một rơ low-throw đặc trưng của Nam Úc, sau này không thấy áp dụng nữa. Thiết nghĩ đây là một cách tập cảm giác lưới cực hay, dù đánh cao hơn cửa sổ ấy vẫn vào bàn, nhưng không khó, còn đánh thấp hơn thì quá mạo hiểm. Tập dần thì bóng sẽ đi chuẩn hơn, dù gò hay tấn công, bạt hay giật gì cũng lọt trong tầm ấy. Không phải tự nhiên mà vạch trên lưới màu trắng, trùng màu với vạch cuối bàn: giữa hai vạch ấy là "cái cửa sổ" mà ta phải đánh bóng vào. Khi đánh chạm lưới nhiều quá thì em sẽ nhắm vào vạch trắng phía sau, đồng nghĩa bóng sẽ đi cao hơn. Nếu trong thi đấu mà bị mất cảm giác lưới (đánh trúng lưới nhiều quá) thì nên bám víu vào cảm giác bàn.

    2. Cảm giác chiều dài rộng của chu vi bàn

    Đây là một cảm giác cũng quan trọng không kém, đánh qua lưới rồi nhưng phải vào bàn nữa. Dân chơi vợt chậm có vẻ như không biết cái bàn ngắn như thế nào, họ cứ ngửa vợt ra đở bóng cho qua lưới thì cũng sẽ rớt xuống bàn. Một dạo em cũng chơi vợt rất chậm (balsa+texalium) nên hiểu cảm giác an toàn này là ntn, đánh với rơ này nếu không có cú sát thủ thì rất ức chế vì chẳng những họ cứ đở vào bàn, mà còn đở góc và bóng khựng nữa (bóng buồn ngủ). Thế nhưng rơ vợt mút nãy thì luôn lo canh cánh kích thước bàn vì bóng cứ chực đi thẳng ra ngoài (dù ép bóng hay thụt tay lại). Có lẽ cái mặt bàn rất ghét những ai thích bắn phá, đánh “tình cảm” thì nó yêu hơn.

    Dân Tây quan niệm chơi mút Tàu là phải đánh cầu vồng xoáy cắm vào bàn (chứ không phải là đánh bạt thẳng) nên nhiều thằng chơi 2 miếng mút Tàu với cây vợt 5 lớp cực chậm, rồi thì chúng cứ làm đủ trò – mà cú nào cũng vào bàn hết. Với những tay này thì cái lưới và chu vi bàn có cũng như không thôi, chỉ có đối thủ nào đánh xé góc chúng với tay không tới thì may ra thắng – bằng không thì chúng vẫn lên xoáy vào bàn tiếp (nửa đối giật mà nửa moi xoáy, giống nhưng yếu hơn cú giật xoáy của Xu Xin).

    Những bài tập về cảm giác bàn rất được ưa chuộng với bọn Tây, nhất là những ông coach thời keo tăng lực. Và như em có nói, bọn nhóc tập bóng đi lên từ độ chuẩn xác chứ không phải là xoáy, nên ngay từ ngày đầu cầm vợt chúng đã được dạy cảm giác bàn. Bóng bàn đối với bọn trẻ Tây là chơi (enjoy) chứ không phải là khổ luyện như bọn con nít Tàu, nên các ông coach phải vắt óc ra nghĩ cho chúng rất nhiều trò chơi, gọi là “làm quen với bóng bàn”. Vừa chơi vừa học mà hiệu quả là cách giáo dục của Tây, em học theo mà cứ ao ước “phải chi dân mình được học thế này thì…đâu có nhiều tiến sỹ như hiện nay”. Những trò này đầy trong các cuốn Coaching Manual của em, bác nào theo con đường “gõ đầu trẻ” thì em sẽ copy cho, cái cần nói ở đây là trong lúc chơi bọn trẻ vô tình (có chủ ý của coach) cảm nhận được cái bàn rất chính xác. Bọn Tàu thì tập theo kiểu khác có phần khô khan hơn, chúng xác định rõ các điểm chết (góc bàn, cạnh bàn,…) rồi tập đánh vào đó mỗi ngày. Giống như ai có tập võ sẽ luôn nhắm đánh vào tử huyệt một cách vô thức, nên khi đánh lộn chỉ cần một đòn chứ không có bầm dập máu me như dân ẩu đả khác.

    Võ của Tây và Tàu khác xa nhau, bóng bàn cũng thế, bọn trẻ Tây mới tập chơi cho tới cấp trung bình vẫn đánh bóng rất hiền, chủ yếu là vào bàn chính xác chứ chưa có khái niệm phải đánh thế nào để "một quả chết ngay". Bọn trẻ Tàu và Ta giống nhau ở điểm là dù mới tập chơi đã chuộng đòn sát thủ, khi thành cao thủ thì mới đánh hiền lại - như mấy bác học võ vào tới xương thì hiền như cục bột (vì sợ tội giết người). Ta và Tàu khác nhau ở chổ đòn của Tàu nhẹ và chậm nhưng đầy kình lực, đánh đúng tử huyệt, còn đòn của ta nhìn thấy mà sợ (ai học Vovinam thì biết mấy đòn "biểu diễn" nhìn ghê lắm) tốc độ và âm thanh khủng khiếp, nhưng đánh trật lất (chỉ để múa ra oai hù thiên hạ).

    Cảm giác bàn bên đối phương là một chuyện, nhưng ở một diện khác thì bên bàn mình cũng phải biết nó dài rộng bao nhiêu. Chiều cao của bàn cũng rất quan trọng, mới tập chơi mà tập tấn công bóng tới ngắn (chưa đủ cảm giác về độ cao của bàn) thì dễ mẻ vợt rách mút hoặc bầm ngón cái như chơi. Tuy ITTF quy định rõ ràng độ cao tiêu chuẩn nhưng 4 chân bàn đều có các đế nhựa có thể ...chỉnh cao độ (gần của nửa tấc chứ ít gì). Các chân đế này là để điều chỉnh độ cân bằng của bàn, nếu sàn nhà không bằng phẳng, nhưng thực tế chúng ta phải chấp nhận rằng cao độ của bàn biến thiên khá nhiều, chưa kể có bàn bị dốc chứ không hoàn toàn nằm ngang.

    Các động tác khởi động làm nóng thường kết hợp cái bàn, để một công đôi chuyện: thường thì tay sẽ đập lên bàn sau mỗi bước chạy vòng quanh bàn để luôn nhớ độ cao tương đối so với cơ thể, các động tác làm giãn gân chân cũng mượn chiều cao của bàn làm điểm tựa, hoặc vịn bàn mà bẻ chân,...Đứng một bên bàn ta sẽ thấy bàn của mình rộng thênh thang còn bàn bên đối phương sao mà nhỏ hẹp quá - bên kia cũng sẽ có cảm giác tương tự thôi. Mỗi nửa bên bàn thường được chia lẻ thành 9 ô được đánh số bắt đầu từ góc Bh đếm qua Fh (góc Bh là 1, giữa bàn là 2, góc Fh là 3, ô số 5 nằm chính giữa bàn, ô số 9 ở góc xa Bh nhất). Hoặc theo cách chia chẵn thành 16 ô carô (chia làm 4 phần rồi mỗi phần lại chia 4), mỗi ô vuông đều có vị trí chiến lược đặc biệt khác nhau.

    Lấy băng keo giấy màu trắng dán lên bàn rồi tập đánh với máy hoặc bạn thảy bóng, nếu không có máy hay bạn thì tự chọi bóng vào vợt mà đánh cũng được. Đánh chính xác dần thì bắt đầu chơi với bóng tự do, ta sẽ thấy các ô có độ khó khác nhau, và tùy từng kiểu bóng tới khác nhau và độ khó sẽ hoán đổi giữa các ô ấy.

    Có một cách tập khác là chia theo góc đánh từ một điểm cố định, giả sữ vị trí đứng của đối thủ theo từng trường hợp mà có các góc đánh khó dễ khác nhau,...nói chung là có rất nhiều cách và bài tập khác nhau để tăng cảm giác bàn, tùy vào trình độ "biến hóa" của ông HLV mà cùng một thời gian tập cho hiệu quả khác nhau.

    Cách tập cảm giác bàn thường thấy nhất là đánh 10 đường bóng: 2 cạnh, 2 đường chéo và 1 đường giữa, đổi Bh và Fh là 10. Hoặc theo kiểu xưa là một người đánh đường thẳng còn người kia đánh đường chéo rồi đổi qua lại. Các bài tập cảm giác bàn này với một vài đứa cảm thấy quá dễ (các học trò của em), một vài đứa khác thì lại thấy là quá khó và không thể giữ bóng được lâu (thầy khác dạy). Chúng đều có cùng thời gian xuất phát và cũng đánh vợt chậm mút chậm (vì em dạy căn bản tất cả đám ấy) nhưng sau khi đổi cách đánh sang tiếp xúc mỏng hơn, lấy căn bản từ cú giật mỏng chậm, thì chúng bị mất cảm giác bàn và lưới rất nhiều.

    Những đứa được học đánh bóng đi thẳng (lấy căn bản từ cú bạt thẳng vào bóng) thì tập những bài này nhìn rất đẹp mắt, chính xác, mạnh và ít hư bóng - nhất là khi chúng tập với nhau. Còn những đứa học rơ đánh xoáy trước mà bắt vào các bài tập đều bóng thì nhìn như thảm họa - nhất là khi chúng đánh với nhau. Những đứa đánh bóng mỏng sẽ bị vấn đề là rất khó đánh những quả chính xác và đúng vị trí cần tới, nếu đi đúng hướng thì điểm rơi gần xa rất khác nhau, vì lệ thuộc quá nhiều vào xoáy.

    Ngày nào độ ẩm cao hay bụi nhiều thì xem như mất luôn cảm giác bóng trên vợt, hoặc khi thi đấu cúm tay thì xem như hết đánh luôn. Đánh dầy bóng có rất nhiều lợi điểm, vì khó hụt bóng (nguyên cái mặt vợt đưa thẳng vào bóng thì làm sao hụt) và khá chính xác (đường thẳng luôn chính xác hơn đường cong), ngoài ra không bị lệ thuộc vào điều kiện khí hậu hay bụi bặm, có dơ hay ẩm tí thì cũng chẳng sao. Nếu yếu tâm lý thì vẫn có thể biến thành rơ phòng thủ chặn đở bóng. Một điều kiện bắt buộc để chơi rơ đánh thẳng là vợt phải chậm; vợt nảy quá thì buộc phải ép và miết bóng thôi.

    Một điều đáng ghi nhận là gai công đánh chính xác hơn mút úp, nếu tập các bài cảm giác bàn này. Nhiều đứa cầm gai công (lót mềm xếp dọc) tập một thời gian - cho xóa mất cái kỹ thuật đánh mỏng - thì trở nên khoái đánh gai hơn là mút úp. Khi cho cầm lại vợt mút úp thì chúng đánh chính xác hơn mà còn tự tin giật cực mạnh nữa, vì đã có cảm giác bàn và biết rằng "đánh thẳng vẫn vào thì bây giờ thêm xoáy càng an toàn hơn chứ sao" nên cứ tự tin mà phang tới. Khi đánh gai mà bị bắt chuyển sang mút úp thì có đứa mới 8 tuổi đã "tự nhiên biết" giật xung cực mạnh, điều đáng nói không phải là nó giật mạnh đến nổi ông coach phải lùi lại đở, mà là nó biết giật sớm ngay đỉnh bóng, và đều bóng hơn so với những đứa tập trước nó mấy năm (chính xác điểm rơi và ít hỏng). Thế thì tập đánh gai công một thời gian lại là lối đi tắt tới kỹ thuật giật Fh cực mạnh.

    Một trong những cách hay để luôn cảm giác bàn bên mình, đó là lúc đứng tư thế chuẩn bị đón bóng phải đúng, vị trí tương đối với bàn phải theo một chuẩn mực nào đó. Thường thì chúng ta nhào vào đánh rồi "một lát sẽ quen", nhưng để giảm bớt cái thời gian "một lát" đó thì có nhiều người dùng thủ thuật nhỏ.

    Có người dùng vợt tựa lên bàn một chút rồi nhún chân lên xuống để quen chiều cao tương đối của bàn với tay. Có người lấy đầu vợt chạm bàn để đo vị trí đứng tới cạnh bàn, có người luôn để đầu vợt chạm vị trí 1/4 của bàn khi đở giao bóng: vừa canh được tọa độ đứng so với góc bàn - phải luôn có các mốc tọa độ để xác định mình đang đứng đâu so với bàn.

    Thường thì chúng ta lấy góc bàn bên Bh làm gốc tọa độ và để vợt ở vị trí 1/4 là tối ưu nhất cho mọi vị trí đánh khác nhau. Con số 1/4 này cũng dao động tùy rơ đánh hay tùy chiều cao của từng người, nhưng chúng ta phải luôn xác định cho mình các vị trí đứng cố định khi đánh thì mới có thể "cảm" được cái phần bàn bên mình. Nắm được gốc tọa độ bên phía này rồi thì các mục tiêu bắn bóng vào trở nên dễ dàng xác định, góc bắn cũng vậy. Vào đánh mà không cảm được cái góc trái bên bàn mình thì sẽ khó đánh những quả chính xác đột biến.

    Thường thì khi đánh ta chỉ nhìn thấy cái vùng nhỏ cần đánh vào, rồi “nhắm” vào nó mà quên mất rằng mình đánh bóng từ đâu và phải vượt qua những chướng ngại nào. Sai lầm thường thấy là nhắm đánh quá ác trong khi bóng đã xuống thấp, hoặc cố đánh góc khi đang đứng giữa bàn – đứng giữa mà ép góc khó hơn từ một bên đánh xéo góc. Ngược lại, có nhiều bóng rõ ràng là có thể nhưng vì ta không nhận ra là bóng đang tốt để đánh, nên thay vì đánh chết cạnh ta lại đánh vào góc –quá dễ đở. Cái đó gọi là “khả năng xử lý bóng”, trình độ càng cao thì nhận xét càng nhạy bén tinh tế, cành đánh được nhiều cú độc. Nhưng nếu không cần đợi trình cao mà vẫn muốn đánh như vậy thì cần phải tập nhiều, theo bài đặc biệt để bắt chết những quả thường gặp (giống như cú nép hoặc thụp người đánh Fh thẳng cạnh của Fang Zhen Dong).

    Ta có 2 kiểu vdv giỏi: dạng trời cho tài năng và dạng may mắn có thầy giỏi, còn nếu chờ đánh lâu giỏi dần thì đã già khú trước khi thành cao thủ. Tuy nhiên vẫn có nhiều ông coach già nắm được các bí quyết khiến cho đám học trò ai cũng có tài năng hết, vì nền tảng căn bản của chúng quá dầy, các “cảm giác xuất thần” của chúng đều đã được tập mỗi ngày.

    (Còn tiếp)
    Sửa lần cuối bởi hairau; 01-12-2015 lúc 02:57 PM.

Quyền viết bài

  • Bạn không thể đăng chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài
  •  
Dich vu IT